Załóż bezpłatne konto i korzystaj z porad ekspertów Załóż darmowe konto

Co zrobi urząd, jeśli wykryje nieprawidłowości w naliczaniu opłaty za korzystanie ze środowiska?

Kamil Stolarski

Autor: Kamil Stolarski

Dodano:
b5a3cc9df65826f634298d73f4905d67b98fb5ac-medium

Czas składania sprawozdań i uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska w minionym roku upłynął 31 marca 2017 r. – teraz trwa okres weryfikacji ich przez urzędy. Ponieważ firmy naliczają opłaty samodzielnie, mogą się pojawić pewne uchybienia. Jakie mogą być skutki tych błędów?

Przypomnijmy, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za:

»wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza np. z: instalacji spalania paliw – kotłów o dużych mocach np. w elektrowniach, ale także z małych kotłowni wyposażonych w piece o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW opalanych węglem kamiennym, koksem, drewnem, olejem lub paliwem gazowym, dla których nie ma obowiązku posiadania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenia zintegrowanego,

»przydzielone uprawnienia do emisji na zasadach określonych w ustawie z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;

»wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków bytowych, komunalnych, przemysłowych, innych ścieków niż wymienione powyżej, wód chłodniczych, wód zasolonych, wód pochodzących z chowu i hodowli ryb łososiowatych lub hodowli ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych, oraz wód opadowych lub roztopowych pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne z wyjątkiem kanalizacji ogólnospławnej;

»pobór wód podziemnych, powierzchniowych śródlądowych, morskich wód wewnętrznych;

»składowanie odpadów.

W przypadku składowania lub magazynowania odpadów podmiotem korzystającym ze środowiska jest posiadacz odpadów. Przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Jeżeli natomiast odpady zostały przekazane podmiotowi, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami (zezwolenia na zbieranie lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów), podmiotem korzystającym ze środowiska jest podmiot, który przekazał te odpady. Jeżeli odpady przekazane są podmiotowi nieposiadającemu stosownych zezwoleń przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, podmiotem korzystającym ze środowiska jest podmiot, któremu zostały przekazane odpady.

Samodzielne obliczenia

Zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska musi ustalić opłatę z tego tytułu we własnym zakresie, a potem uiścić ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Musi więc dać możliwość sprawdzenia odpowiednim władzom, czy obliczył wysokość opłaty prawidłowo. Aby umożliwić tę kontrolę, wprowadzono obowiązek składania przez podmiot korzystający ze środowiska wykazu zawierającego informacje i dane wykorzystywane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat.

Skutki błędów

Zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot, który zamieścił w sprawozdaniu o korzystaniu ze środowiska informacje lub dane budzące zastrzeżenia – marszałek województwa może nałożyć, w drodze decyzji, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Robi to na podstawie:

»własnych ustaleń lub

»wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Własnych ustaleń marszałek województwa dokonuje na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat, jak i innych danych technicznych i technologicznych.

Jeżeli nie ma możliwości dokonania pomiarów wielkości emisji, wówczas stosuje się przy wymierzaniu wysokości opłaty tzw. metodę szacunkową.

 
Jeśli podmiot korzystający ze środowiska w ogóle nie przedłożył: »wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, jak i »wykazu uwzględniającego informacje o rodzajach substancji wprowadzonych do powietrza, wielkości emisji oraz wysokości opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza uiszczonych za poprzedni rok kalendarzowy – marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 288 ust. 1 pkt 1 POŚ).
Przykładowe metody szacunkowe

Artykuł 23 § 3 Ordynacji podatkowej wymienia przykładowe metody oszacowania podstawy opodatkowania (określenia danych niezbędnych do obliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska). Wskazano tam następujące metody:

1) porównawczą wewnętrzną – polegającą na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu;

2) porównawczą zewnętrzną – polegającą na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność o podobnym zakresie i w podobnych warunkach;

3) remanentową – polegającą na porównaniu wartości majątku przedsiębiorstwa na początku i na końcu okresu, z uwzględnieniem wskaźnika szybkości obrotu;

4) produkcyjną – polegającą na ustaleniu zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa;

5) kosztową – polegającą na ustaleniu wysokości obrotu na podstawie wysokości kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo, z uwzględnieniem wskaźnika udziałów tych kosztów w obrocie;

6) udziału dochodu w obrocie – polegającą na ustaleniu wysokości dochodów ze sprzedaży określonych towarów i wykonywania określonych usług, z uwzględnieniem wysokości udziału tej sprzedaży (wykonanych usług) w całym obrocie.

Najistotniejszą rzeczą jest, czy dane przyjęte jako podstawa weryfikacji wykazu sporządzonego na potrzeby ustalenia opłaty charakteryzowały się dostatecznym stopniem skonkretyzowania w odniesieniu do rzeczywistego poziomu emisji zanieczyszczeń w okresie sprawozdawczym.

Dopuszczalne jest także opieranie się przez organ weryfikujący na opracowaniach metodycznych sporządzonych dla potrzeb organów administracji, takich jak opracowanie pt. „Wskazówki dla wojewódzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen bieżących i programów ochrony powietrza” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 142/09, w którym sąd ten wskazał wprost, że „Opracowanie metodyczne, sporządzone na zlecenie wyspecjalizowanego organu, może stanowić podstawę dokonywania szacunków, a przesłanką skutecznego kwestionowania takiego dowodu przez stronę może być wyłącznie wykazanie, iż opracowanie jest wadliwe lub nie może być wykorzystane z innych przyczyn merytorycznych”).

Kontrola

Jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy o Inspekcji ochrony środowiska, kontrolę w zakresie zachowania przepisów prawa ochrony środowiska wykonują:

»Główny Inspektor Ochrony Środowiska,

»wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska oraz

»upoważnieni przez nich pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska.

W praktyce zdarza się, że do ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska przez właściwy organ dochodzi po wykryciu nieprawidłowości w trakcie kontroli prowadzonej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

 
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę na składowisku odpadów w miejscowości X, którym zarządzała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością O. Po dokonaniu odpowiednich czynności okazało się, że miały miejsce nieprawidłowości w zakresie naliczania i uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska podważył wiarygodność prowadzonej ewidencji odpadów w I półroczu 2009 roku Marszałek województwa wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania O. sp. z o.o. z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska. W trakcie tego postępowania organ ten dopuścił dowód z opinii biegłego w sprawie ustalenia ilości składowanych odpadów w I półroczu 2009 roku przez O. sp. z o.o. Ustalono w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, że O. sp. z o.o. zaniżyła rodzaje i ilość składowanych odpadów względem faktycznie składowanych w tym okresie. Dlatego też marszałek województwa wydał decyzję, w której określił O. sp. z o.o wysokość zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów) za I półrocze 2009 roku w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą ze złożonego przez O. sp. z o.o. wykazu, w określonej wysokości. W tym stanie faktycznym marszałek województwa zobowiązał także O. sp. z o.o. do naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie opłaty i do wpłaty należnych kwot pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. O. sp. z o.o. wniosła odwołanie do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale to utrzymało w mocy decyzję marszałka województwa działającego jako organ I instancji. Biegły, przygotowując opinię, na podstawie której marszałek województwa oparł swoje rozstrzygnięcie co do wysokości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów), korzystał z: »ustaleń zawartych w protokole z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, »prowadzonych przez O. sp. z o.o. na własne potrzeby ewidencji wjazdów pojazdów (w tym wjazdu na sortownię) i ewidencji wywozu odpadów po sortowaniu.
  • Ustawa 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 672 ze zm.).
  • Ustawa z 20 lipca 1991 r. o inspekcji ochrony środowiska (tekst jedn.: (Dz.U. z 2016 r. poz. 1688).
Kamil Stolarski doradca prawny z grupy doradczej M&S Doradcy Strategiczni Przemysław Dąbrowski pracownik firmy zajmującej się outsourcingiem w zakresie ochrony środowiska
Kamil Stolarski

Autor: Kamil Stolarski

radca prawny, SMW Legal Stolarski, Majewski i Współpracownicy Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

Podobne artykuły

Tematyka

Polecamy

Nowe Prawo Wodne

NOWOŚĆ na rynku wydawniczym

Odbierz pierwszy darmowy numer serwisu i dowiedz się jakie zmiany czekają Twoją firmę wraz z ukazaniem się nowej ustawy!

Szkolenia tematyczne

Akademia Wiedzy i Praktyki – znajdziesz tu szkolenia z zakresu ochrony środowiska, dzięki którym zyskasz wiedzę i praktyczne umiejętności tak potrzebne Ci w Twojej codziennej pracy!

Oferta specjalna

NOWOŚĆ na rynku wydawniczym!    
Nowe Prawo Wodne
Odbierz, pierwszy darmowy numer czasopisma i dowiedz się, jakie zmiany czekają Twoją firmę wraz z ukazaniem się nowej ustawy!

Ważne wydarzenia

Akademia WiP

Biblioteka Specjalisty ds. Ochrony środowiska

Sprawdź inne nasze serwisy
wiper-pixel